Fundusze Private Equity w Polsce i CEE – w jakie firmy inwestują?

Fundusz PE może kupić całą firmę, objąć pakiet większościowy, wejść jako inwestor mniejszościowy albo połączyć częściową sprzedaż udziałów przez właściciela z dokapitalizowaniem spółki. Dla polskiego przedsiębiorcy oznacza to, że Private Equity może być zarówno potencjalnym kupującym, jak i źródłem kapitału na dalszy rozwój.

Polska jest przy tym największym rynkiem buyout i growth capital w Europie Środkowo-Wschodniej. W 2025 r. fundusze zainwestowały w tym segmencie w Polsce 684 mln EUR w 43 spółki, co odpowiadało 36% wartości całego rynku CEE.

Czy fundusze Private Equity są aktywne w Polsce?

Tak. Polska pozostaje najważniejszym kierunkiem inwestycyjnym dla private capital w regionie CEE. W całym rynku private equity i venture capital Polska odpowiadała w 2025 r. za 39% wartości inwestycji w regionie i 29% liczby spółek otrzymujących finansowanie.

Jeżeli ograniczymy analizę do segmentu najbardziej odpowiadającego klasycznemu Private Equity, czyli buyout i growth capital, Polska również zajmowała pierwsze miejsce w regionie.

Private Equity to nie tylko sprzedaż całej firmy

Transakcja z funduszem PE może mieć różną konstrukcję.

Sprzedaż większościowego pakietu

Właściciel może sprzedać funduszowi np. 60–80% udziałów, zachowując pozostałą część. W takim modelu przedsiębiorca:

• realizuje część wartości zbudowanej firmy
• nadal pozostaje jej akcjonariuszem i może uczestniczyć w dalszym wzroście wartości
• często pozostaje zaangażowany w zarządzanie

Po kilku latach fundusz i dotychczasowy właściciel mogą wspólnie sprzedać firmę kolejnemu inwestorowi.

Sprzedaż 100% udziałów

Możliwy jest także pełny exit dotychczasowych właścicieli. Taki wariant jest szczególnie realny, gdy spółka ma dojrzały management i może funkcjonować niezależnie od założyciela.

Kapitał na rozwój

Fundusz nie musi kupować istniejących udziałów – może objąć nowe udziały lub akcje, dzięki czemu środki trafiają bezpośrednio do spółki. Kapitał może zostać wykorzystany m.in. na:

• ekspansję zagraniczną i zwiększenie mocy produkcyjnych
• przejęcia innych przedsiębiorstw
• rozwój nowych produktów i inwestycje technologiczne
• rozbudowę sprzedaży

Wartość inwestycji growth capital w CEE wzrosła w 2025 r. o 33%, do 619 mln EUR, a średnia wartość inwestycji zwiększyła się z 5,7 mln EUR do 8,5 mln EUR.

Sprzedaż części udziałów i jednoczesne dokapitalizowanie

W praktyce często spotykany jest model mieszany – część pieniędzy trafia do właściciela jako zapłata za sprzedawane udziały, a część do spółki jako nowy kapitał. Dzięki temu właściciel może jednocześnie:

• częściowo zrealizować wartość zbudowanego przedsiębiorstwa
• zmniejszyć osobiste ryzyko, zachowując udział w firmie
• pozyskać kapitał na kolejny etap rozwoju

Czy firma musi być bardzo duża, żeby zainteresować fundusz PE?

Nie. Dane z rynku CEE pokazują, że aktywność Private Equity nie ogranicza się do największych transakcji. W 2025 r. 51 z 63 spółek objętych buyoutem, czyli około 80%, przypadało na kategorię transakcji o wartości poniżej 50 mln EUR – o łącznej wartości około 709 mln EUR, co oznacza przeciętną wartość transakcji na poziomie około 14 mln EUR.

Dopiero 12 spółek znalazło się w kategorii 50–500 mln EUR, określanej przez Invest Europe jako mid-market. Choć takich transakcji było znacznie mniej, odpowiadały one za 48% łącznej wartości buyoutów.

To istotna informacja dla właścicieli średnich przedsiębiorstw. Fundusze PE w regionie nie koncentrują się wyłącznie na transakcjach o wartości setek milionów euro – liczbowo zdecydowanie dominują transakcje poniżej 50 mln EUR.

W jakie firmy inwestują fundusze PE?

Nie istnieje jeden uniwersalny profil spółki odpowiedniej dla Private Equity. Fundusze różnią się wielkością, strategią, sektorami i minimalną wartością inwestycji, ale można wskazać kilka cech, które często zwiększają atrakcyjność przedsiębiorstwa.

Jakie branże interesują fundusze?

Private Equity w CEE nie koncentruje się na jednej branży. W segmencie buyout i growth największą wartość inwestycji w 2025 r. odnotowano w kilku sektorach.

Dane pokazują więc aktywność zarówno w technologii, usługach B2B, ochronie zdrowia, energetyce, produkcji i usługach dla przemysłu, jak i w biznesach konsumenckich.

Dlaczego Polska jest atrakcyjna dla funduszy?

Polska jest największą gospodarką regionu CEE i dysponuje dużą liczbą dojrzałych prywatnych przedsiębiorstw. Dla rynku PE szczególnie istotne są rozwój polskich firm za granicą, sukcesja właścicielska, konsolidacja rozdrobnionych sektorów, możliwość budowania regionalnych liderów oraz duża baza przedsiębiorstw z segmentu średnich firm.

Na polskim rynku M&A w 2025 r. inwestorzy finansowi odpowiadali za około 20% transakcji. Grant Thornton zwraca również uwagę na rosnącą aktywność funduszy w sektorze MŚP oraz napływ kolejnych zagranicznych funduszy PE i search funds. Na 2026 r. czynnikami wspierającymi aktywność inwestycyjną pozostają m.in. dostępność niewykorzystanego kapitału funduszy, oczekiwania dotyczące kosztu finansowania oraz presja na rozwój spółek portfelowych poprzez kolejne przejęcia.

Fundusz PE jako kupujący i jako partner do rozwoju

Z perspektywy właściciela firmy fundusz Private Equity może pełnić dwie podstawowe role – może kupić firmę lub jej część, ale może również dostarczyć kapitału potrzebnego do dalszego rozwoju.

Spółka wyceniona na 100 mln zł. Fundusz kupuje 60% udziałów, właściciel zachowuje 40% i finansuje wraz z funduszem dalszy rozwój. Po kilku latach cała firma zostaje sprzedana kolejnemu inwestorowi – właściciel realizuje wartość dwukrotnie.

W branży PE taki mechanizm bywa określany jako second bite of the apple.

Czy Private Equity jest odpowiednie dla każdej firmy?

Nie. Wejście funduszu oznacza zazwyczaj większą formalizację zarządzania oraz udział inwestora w kluczowych decyzjach. Fundusz może oczekiwać m.in.:

• regularnego raportowania i udziału w radzie nadzorczej
• zatwierdzania budżetów
• wpływu na przejęcia i finansowanie
• określonych praw dotyczących przyszłego exitu

Dla jednego właściciela będzie to atrakcyjny sposób na przyspieszenie rozwoju i częściowe uwolnienie kapitału. Dla innego utrata pełnej samodzielności może być nieakceptowalna.

Private Equity jest realną opcją również dla średnich polskich firm

Dane za 2025 r. pokazują jednoznacznie, że fundusze Private Equity są w Polsce aktywne, a Polska pozostaje największym rynkiem buyout i growth w CEE. Co równie istotne, aż 80% buyoutów w regionie dotyczyło transakcji o wartości poniżej 50 mln EUR, przy przeciętnej wartości około 14 mln EUR – Private Equity nie jest więc rozwiązaniem zarezerwowanym wyłącznie dla największych przedsiębiorstw.

Dla właściciela rozwiniętej firmy fundusz może być kupującym, partnerem w częściowym exicie, źródłem kapitału na rozwój, partnerem przy konsolidacji rynku lub etapem przed kolejną sprzedażą.

Kluczowe pytanie brzmi nie tyle „czy fundusze PE inwestują w Polsce?”, a raczej: czy nasza firma pasuje do strategii któregoś z aktywnych funduszy i jaki typ transakcji byłby dla właścicieli najbardziej korzystny?